تسلی بخشی های فلسفه-قسمت پنجم

1+
تسلی بخشی های فلسفه-قسمت پنجم

تسلی بخشی در مواجهه با ناکامی

مدت زمان مطالعه: پنج دقیقه

گرچه شاید قلمرو ناکامی پهناور باشد_ از ضربه خوردن انگشت پا گرفته تا مرگ نابهنگام_ ولی در هسته ی هر ناکامی ساختاری اساسی نهفته است:
تضاد خواسته ای با واقعیتی بنیادین.
تضادها از همان دوران نوزادی شروع می شوند.
در آن دوران کشف میکنیم که منابع رضایت ما خارج از کنترل خودمان هستند و جهان با امیال ما چندان مطابقتی ندارد.
با وجود این، به نظر سنکا، اوج حکمت آن است که یاد بگیریم سرسختی و لجاجت جهان را با واکنش هایی مثل فوران خشم، احساس بدبختی، اضطراب، ترشرویی، خود بر حق بینی و بدگمانی، بدتر نسازیم.
در سراسر آثار سنکا یک فکر واحد تکرار می شود: وقتی می توانیم به بهترین صورت این ناکامی ها را تحمل کنیم که خود را برای آن ها آماده ساخته و درک کرده باشیم که بیش ترین آسیب را از ناکامی هایی میبینیم که اصلا انتظارشان را نداشته ایم.
فلسفه باید ما را نه از خود ناکامی، حداقل از نمایش عواطف ویرانگر همراه با آن حفظ کند.
وظیفه ی فلسفه عبارت است از آماده کردن نرم ترین فرود ممکن آرزوهای ما بر دیوار انعطاف ناپذیر واقعیت.

عصبانیت
اوج برخورد کودکانه: نمی توانیم دستگاه کنترل از راه دور یا کلیدهارا پیدا کنیم، جاده بسته است، ظرفیت رستوران پر شده، بنابراین درهارا به هم می کوبیم، گیاهان را از ریشه در می آوریم و فریاد می کشیم.
به عقیده ی سنکا این کار نوعی جنون است.
در اوقات آرام تر، ممکن است افراد خشمگین عذرخواهی کنند و توضیح دهند که تحت سلطه ی قدرتی قوی تر از خود، یعنی قوی تر از عقل خود، بودند.
آنها خود عقلانی شان، به دنبال اهانت نبودند و از فریاد زدن متاسفند.
آنها کنترل نیروهای مرموزتر درون خود را از دست داده بودند.
به این ترتیب افراد عصبانی به دیدگاه رایج درباره ی ذهن متوسل می شوند.
که مطابق آن قوه ی عاقله، جایگاه خود حقیقی، در معرض حمله ی گاه و بی گاه احساسات آتشینی است که عقل نه قادر به تشخیص آنها است و نه مسئول آنها شمرده می شود.

این روایت تضاد آشکاری با دیدگاه سنکا درباره ی ذهن دارد که مطابق آن، عصبانیت نه از فوران مهارناشدنی هیجانات بلکه از اشتباه اساسی و مهار نشدنی قوه ی تعقل ناشی می شود.
عقل همواره بر کنش های ما حاکم نیست‌.
سنکا می پذیرفت که اگر بر ما آب سرد بپاشند، بدن ما هیچ راهی ندارد جز این که بلرزد.
اگر با انگشت به چشم های خود ضربه بزنیم، مجبوریم پلک های خود را به هم بزنیم.
ولی عصبانیت به مقوله ی حرکت های جسمانی غیر ارادی تعلق ندارد.
عصبانیت تنها ممکن است با تکیه بر برخی عقاید عقلانی ظهور کند.
اگر ما فقط بتوانیم عقاید را تغییر دهیم، گرایش خود به عصبانیت را تغییر خواهیم داد.
به نظر سنکا، آنچه ما را عصبانی می کند برداشت های خوشبینانه ی خطرناکی درباره ی چگونگی جهان و دیگر افراد است.
نگرش ما در این باره که چه چیزی بهنجار است اساسا تعیین کننده ی میزان بد بودن واکنش ما به ناکامی است.

چه چیزی ناکامی ها و درماندگی های ما را کاهش می دهد؟
این که بفهمیم از دنیا چه انتظاری می توانیم داشته باشیم.
دریابیم که امید چه چیزی را داشتن امری بهنجار است.
هر وقت از دستیابی به امر مورد علاقه ی خود باز بمانیم، عصبانیت ما را فرا نمیگیرد، فقط هنگامی عصبانی می شویم که عقیده داشته باشیم لیاقت به دست آوردن آن چیز را داریم.
شدید ترین عصبانیت های ما ناشی از رویدادهایی هستند که درک ما از اصول هستی را نقض میکنند.
باید بیشتر مراقب باشیم.
سنکا سعی کرد ابعاد انتظارات ما را طوری تعدیل کند که وقتی این انتظارات نقش بر آب شد، با چنان صدای بلندی فریاد نزنیم:
وقتی شام چند دقیقه ای دیر شده است:
چه لزومی دارد که با لگد میز را واژگون سازید؟
یا خود را به ستون ها بکوبید؟
وقتی صدای وزوز به گوش می رسد:
چرا باید پشه ای که هیچ کس چندان مشکلی در دور کردنش نداشته، یا سگی که سر راه شما ظاهر می شود، یا کلیدی که از دست مستخدمی بی دقت بر زمین افتاده، شما را عصبانی کند؟
وقتی چیزی سکوت اتاق غذاخوری را برهم می زند:
چرا وسط شام، بروید و فقط به دلیل این که برده ها سرگرم صحبت هستند، شلاق را بیاورید؟
ما باید خود را با نقایص ناگزیر هستی سازگار کنیم:
آیا عجیب است که اشرار اعمال شریرانه انجام میدهند، یا غیر منتظره است که دشمنتان به شما آسیب می زند، یا دوستانتان شما را دلخور می کند، یا پسرتان اشتباهی میکند، یا مستخدم شما بد رفتاری میکند؟
هرگاه از امیدواری بیش از حد دست برداریم، دیگر عصبانی نخواهیم شد.

ادامه دارد…

منبع:

تسلی بخشی های فلسفه

آلن دوباتن

تسلی بخشی های فلسفه-قسمت پنجم

مطالب مرتبط:

تسلی بخشی های فلسفه-قسمت اول

تسلی بخشی های فلسفه-قسمت دوم

تسلی بخشی های فلسفه-قسمت سوم

تسلی بخشی های فلسفه-قسمت چهارم

عشق، عمیق ترین احساس

معرفی کتاب دنیای سوفی

معرفی کتاب وقتی نیچه گریست

اگر چیزی برای گفتن ندارید، سکوت پیشه کنید

با ما همراه باشید:

آدرس صفحه ی اینستاگرام دکتر الهام مبلیان

آدرس کانال تلگرام دکتر الهام مبلیان

رادیو باهم

آدرس صفحه ی اینستاگرام نسترن صالحی

گردآورنده: نسترن صالحی

دیدگاهتان را بنویسید

error: هشدار: محتوا محافظت می شود !!