تحلیل و بررسی روانشناختی فیلم روانی-psycho

تحلیل و بررسی روانشناختی فیلم روانی-psycho
9+

تحلیل و بررسی روانشناختی فیلم روانی

زمان پیشنهادی مطاله ی تحلیل: 30 دقیقه

 

کارگردان: آلفرد هیچکاک
تهیه کننده: آلفرد هیچکاک
بازیگران: آنتونی پر کینز-جنت لی-ورا مایلز-لورن تاتل
موسیقی: برنارد هرمان
تاریخ انتشار: ۸ سپتامبر ۱۹۶۰
مدت زمان: ۱۰۹ دقیقه
کشور: ایالات متحده
فروش گیشه: ۵۰ میلیون دلار

 

 

خلاصه فیلم:

ماریا دختر جوانی است که با سام در رابطه ای عاشقانه است و به دلیل مشکلات مالی قرار است از سام جدا شود.

او از صاحب شغل خود چهل هزار دلار می‌ دزدد و از محل سکونت خود فرار می‌ کند.

در راه به بیراهه میخورد و محل اقامتی پیدا می کند که در آنجا به قتل می رسد.

خواهرش، معشوقه اش و کارآگاه این ماجرا را پیگیری می‌ کنند که در نهایت به صاحب اقامتگاه می‌ رسند.

تحلیل و بررسی روانشناختی فیلم روانی-psycho

 

*تحلیل فیلم:

به تحلیل شخصیت های فیلم می پردازیم:

1) ماریا:

اگر بخواهیم از دیدگاه فرویدی بررسی کنیم، میتوانیم بگوییم که قسمت نهاد شخصیت ماریون، به شدت بر او حاکم می شود.

تا جایی که او، تمام تهعد و سابقه ی کاری مثبت خود در محل کارش را زیر پا می گذارد و به قیمت نگران شدن خانواده اش و قانون شکنی به سمت عشق آتشینش حرکت می کند.

از دیدگاه آدلر، هرگاه فرد، کاری انجام می دهد که برای او اضطراب شدیدی ایجاد می کند، یکی از جلوه های ناهشیارش، که زبان بدن نام دارد، با رفتار او هماهنگ نبوده و علائمی مخالف رفتار فرد، نشان می دهد.

فروید ساختار شخصیت را دارای سه بخش نهاد، خود و فراخود می دانست.

جدالی بین نهاد و فراخود شخصیت ماریا، او را به شدت آشفته و بی قرار و هراسان می کند.

نهاد: نهاد یا Id بر پایه ی اصل لذت کار می کند.

لذت در اینجا به معنی دریافت آرامش و لذت و دوری از رنج است.

خود: خود یا Ego بر خلاف نهاد، منطقی و واقع بین است.

خود بر پایه ی واقعیت عمل می کند.

فراخود: فراخود یا Super – ego نقطه ی مقابل نهاد است و نشانگر بخش اخلاقی کنش انسان است که با نام خودآرمانی هم شناخته می شود.

زمانی که ماریا، با پلیس، مواجه شد، به شدت مضطرب شد و زبان بدنش عدم برقراری تماس چشمی، لکنت زبان، دست پاچه شدن و عدم کنترل بر حرکات بدن و… نشان می داد.

تحلیل و بررسی روانشناختی فیلم روانی-psycho

2) سام:
او معشوق ماریا و شخصیتی برعکس ماریا دارد.
او فردی است که بیشتر، تحت تاثیر وجدان خود می باشد در واقع خود و فراخود در او تسلط دارد.
او با وجود مشکلات مالی که دارد و باید آن ها را حل کند و بعد به معشوق خود برسد، ولی دست به اقدامی که ماریا زد، نمی زند.
او بیشتر، جلوه ی منطقی کار ها را در نظر می گیرد و فردی باهوش است.

تحلیل و بررسی روانشناختی فیلم روانی-psycho

*3) نورمن:
شخصی به ظاهر سالم که در ابتدا، به نظر نمی رسید چنین نقش مهمی در فیلم ایفا کند.
نورمن گرفتار وسواس فکری _ عملی، در زمینه ی تمیزی و مرتب نگه داشتن خانه و وسایل هتل و اتاق ها بود که این وسواس، ریشه در دوران کودکیش داشت.
او همچنین دچار اختلال دو شخصیتی یا اختلال شخصیت چندگانه است.
از نشانه های این اختلال:
وجود دو یا چند شخصیت (هویت) مجزا در فرد.
دست کم دو تا از این شخصیت ها، به طور مکرر، رفتار فرد را در اختیار می گیرند.
ناتوانی

در این اختلال، گویی چند شخصیت در فرد زندگی می کنند.
هر کدام از این شخصیت ها، در مواقع متفاوت و خاصی بر فرد مسلط می شوند و ماهیت و رفتار او را در دست میگیرند.
در بیشتر مواقع، این شخصیت ها کاملا متفاوت از هم هستند.
مثلا از نظر جنسیت، سن، احساس، رفتار و…

حتی ممکن است این شخصیت ها، در تضاد با یکدیگر باشند.

این اختلال معمولا در دوران کودکی آغاز می شود ولی به ندرت تا قبل از بزرگسالی، تشخیص داده می شود.‌

علت دقیق ایجاد کننده ی این اختلال به طور قطعی مشخص نیست ولی روانشناسان، یکی از اصلی ترین علل آن را، دوران کودکی پر از آسیب و پر از تنش می دانند.‌

او که پدرش را از دست میدهد، مادرش مهم ترین و اصلی ترین فرد زندگی او می شود که تمام وابستگی و علاقه ی نورمن، به سمت او بوده است.
نورمن  در سن حساس کودکی نتوانست حضور مردی دیگر را کنار مادرش بپذیرد بنابراین هر دوی آنها را به قتل رساند.

او از عشق و وابستگی شدیدی که به مادرش داشت جسد مادرش را در خانه اش نگه داشته و با آن ارتباط می گرفت.

او پس از قتل مادرش به بیماری روان پریشی و اختلال شخصیت گرفتار شده و به مرحله ی پذیرش نرسید.

مدام نقش مادرش را به شیوه ی طبیعی زندگی می کرد در واقع در دنیایی غیرواقعی که دیگران نفهمند او مادرش را به قتل رسانده.

او در باور خود مادرش را زنده نگه داشته بود و از حقیقت فرار می کرد.

تحلیل و بررسی روانشناختی فیلم روانی-psycho

از دید فروید ساختار ذهن انسان شامل ۳ بخش است:

هشیار، نیمه هشیار و ناهشیار.

فروید ذهن انسان را به کوهی از یخ که در اقیانوس شناور است تشبیه می کند.

بخش کوچکی از این کوه یخ، بیرون آب و بخش بزرگ‌تر در زیر آب مخفی است.
فروید بر این باور بود که ساختار ذهنی ما نیز مانند کوه یخ است و ما نسبت به بخش بزرگی از ذهنمان ناآگاه هستیم همانطور که بخش ناهشیار ذهن نورمن بر بخس هشیار ذهنش غلبه کرد.

فروید، پرواز را یک نشانه ی جنسی می داند.

خشک کردن پرنده‌ها توسط نورمن و نگهداری از آنها نشانی از عدم ارتباط با موجودات زنده و پیرامون است.

بر طبق نیروی قوی “ناهشیار” که فروید آن را قوی ترین ذهن آدمی می دانست، پسر در نقش مادر فرورفته و فرمانروایی می کند.

فروید می گفت: “ما همواره تحت هدایت نیروهایی هستیم که از آنها خبر نداریم.”

تحلیل و بررسی روانشناختی فیلم روانی-psycho

فروید می گفت کودک از سن4-3سالگی گرایش جنسی به والد جنس مخالف خود دارد (عقده ی ادیپ و الکترا) که عقده ی ادیپ برای نورمن شکل گرفته بود.

استفاده ی زیاد، از مکانیسم های دفاعی:

مکانیسم های دفاعی، اعمالی هستند که روان ما برای کاهش اضطراب وارد شده بر خود یا ایگو، اتخاذ می کند. 

استفاده از مکانیسم های دفاعی، کاملا ناهشیار و ناخودآگاه بوده و فرد، از استفاده از آن ها خبر ندارد.
مکانیسم های دفاعی استفاده شده توسط نورمن، می تواند موارد زیر باشد:

1) واکنش وارانه: زمانی که فرد، میلی ناهشیار دارد و ارضای آن میل، جامعه پسند و یا خود پسند نباشد، فرد آن میل را تغییر می دهد و به صورت برعکس آن میل را ارضا می کند.

مثل فردی که تمایل به دزدی دارد ولی این میل او، جامعه پسند و خود پسند نیس و آن میل را برعکس می کند و وارد شغل نیروی انتظامی می شود و به دستگیری دزدها مشغول می شود.

در این فیلم نورمن، تنفر شدید خود نسبت به مادرش را ( که برای خود نورمن، این میل، پسندیده نیست ) به صورت برعکس در آورده و محبت زیاد و افراطی خود را نسیب مادر خیالی اش می کند.

تنفر او از مادرش، به دلیل کنترلگری و تحقیر خودش توسط مادرش است ولی خشم خود را به صورت واکنش وارانه، به محبت افراطی تبدیل می کند.

2) جابجایی: زمانی که فرد، خشم خود از یک منبع پر خطر را، بر سر یک منبع بی خطر تر، خالی می کند.

مثلا زمانی که فرد، خشم خود از استادش را  ( که نمی تواند خشمش را بر سر استادش خالی کند) بر سر مادرش خالی می کند و با او بحثش می شود.

می توان گفت که نورمن، خشم خود از مادر مقتدر و کنترلگرش را (که نمی توانسته بر سر مادرش، آن خشم را خالی کند) بر سر قربانیان خود خالی می کند و آنها را به قتل می رساند.

۳) انکار: زمانی که فرد، واقعیت پر اضطرابی که برایش اتفاق اقتاده را نپذیرد و انکارش کند.

نورمن، مرگ مادرش را نپذیرفته بود و مرگ او را انکار می کرد به همین دلیل، مرگ مادر که پر اضطراب است را انکار کرده و به جایش می گوید که مادرش مبتلا به جنون است.

این که مادر، مجنون باشد، کم اضطراب تر از مرگ مادر است.

۳) بازگشت: زمانی که فرد، به دلیل کاهش اضطراب وارد شده، به یکی از مراحل رشدی قبل خودش، باز می گردد.
مثلا دختری که به دلیل وارد شدن به دانشگاه، اضطراب زیادی را تجربه می کند و از آن پس، شب ها با عروسکش می خوابد.
( این دختر، به مرحله ی کودکی خود برای کاهش اضطراب موجود، بازگشته است. )
نورمن، نتوانسته مرگ مادرش را بپذیرد و مرگ مادرش، برای او اضطراب زیادی را ایجاد می کند. به همین دلیل، به مرحله ی رشدی که مادرش در آن دوره زنده بود، بازگشت می کند.
۴) تثبیت: زمانی که فرد به دلیل اضطراب زیاد، در یکی از مراحل رشد روانی_جنسی خود، تثبیت شده و باقی می ماند.
مثل مرد میانسالی که به دلیل اضطراب شدیدی که در کودکی متحمل شده، در مرحله ی کودکی، تثبیت شده و در میانسالی خود نیز مانند کودکی اش، همچنان وابسته به برادر بزرگتر از خودش است.
تحلیل و بررسی روانشناختی فیلم روانی-psycho
نورمن، به دلیل کودکی پر تنشی که داشت و همچنین به دلیل والد مقتدر و کنترلگر خود، وابسته به مادر ماند و همچنان در بزرگسالی خود، مستقل نشده و وابسته به اوست.

چیزی که خودش هم به آن اعتراف می کند.

5) درون سازی: زمانی که فرد برای کاهش اضطراب، ویژگی های شخصیتی که خودش ندارد و فرد دیگر دارد را به خود نسبت می دهد.

مثل کسی که در جمع دوستانش خاطره ای را می گوید که در آن، خودش، در آن، خودش، به کمک پسری رفته که چند سارق می خواستند او را بدزدند.

این داستان، درست است ولی شخص گوینده، کسی نیست که این داستان را تجربه کرده باشد و به این دلیل نداشتن شهامت و ترسو بودن، برایش اضطراب آور است، شهامت فردی که واقعا آن پسر را نجات داده را به خود نسبت می دهد و داستان را به صورت اول شخص، بازگو می کند.
نورمن، که خود را وابسته، ضعیف و… می داند، برای کاهش اضطراب، ویژگی کنترلگری و اقتدار مادر را به خود نسبت می دهد و در نقش مادرش، فرو می رود.

تحلیل و بررسی روانشناختی فیلم روانی-psycho

همچنین نورمن، در هنگام مواجه با کاراگاه، دستپاچه می شود و انگشت دستش را مدام، تکان می دهد، ارتباط چشمی ندارد و به لکنت زبان می افتد و این اتفاقات، زمانی می افتاد که او در حرفش، صداقتی وجود نداشت که باز هم دیدگاه آدلر، در اینجا صادق است.

در خانه ی نورمن، دو اتاق وجود دارد.

اتاقی که کاملا با وسایل زنانه پر شده و اتاقی که کاملا با وسایل کودکانه پر شده که این نشان می‌ دهد نورمن بین این دو مرحله در زندگی اش جامانده.
مرحله ای که عاشق مادر است و نتوانسته شخصیت مردانگی اش را جایگزین آن کند و مرحله ی کودکی که به نظر می‌ رسد عقده هایی که در کودکی آن ها را سرکوب کرده حالا براساس ناهشیار او سرباز می‌ زند.

مادر نورمن، آنقدر برایش برجسته و مهم است که پس از فاش شدن ماجرا و دستگیری نورمن، شخصیت مادرش در او غالب می شود.

انگار که دیگر نورمنی وجود ندارد!

هرچه هست مادر اوست!

در شخصیت نورمن می توانیم کشش به سمت غریزه ی مرگ را که فروید عنوان کرده است ببینیم.
چرا که سائق پرخاشگری که در واقع میل به مردن است و در غالب نابودی دیگران وضوح پیدا می کند را شاهد هستیم.
فیلم دیگری که در این زمینه از اختلال، در مرکز مشاوره ی آنلاین دکتر الهام مبلیان، تحلیل شده است، فیلم شکاف یا split می باشد.

تحلیل و بررسی روانشناختی فیلم روانی-psycho

 

*سخن آخر:

به عنوان پیام اصلی این فیلم میتوان گفت تربیت کودک در دوران کودکی مسئله بسیار حائز اهمیتی می باشد.

اگر به عقده ادیپ و الکترا در کودکان بیش از اندازه توجه و بها داده شود آنها را در مرحله تثبیت باقی گذاشته و مشکلات زیادی برای آنها به وجود میاورد.
همچنین باید به کودکان آموخت تا با مسائل دردناک زندگی خود کنار آمده تا آنها را وارد ناهشیار ذهنی خود نکنند و با آغوش باز پذیرای آن مسائل باشند.
در آخر میتوانیم ببینیم که گاه یک تصمیم اشتباه و عجولانه، می تواند به قیمت از دست رفتن جانمان تمام شود.
به امید اینکه بتوانیم شخصیتی متعادل، سالم و به دور از لذت جویی و تکانشگری داشته باشیم.

(پایان)

تحلیل گران: صبا فدایی_فرزین فقیه_نوشین آقاخانی_مریم امینی تهرانی_حورا دهدشتی زاده_فاطمه مجیری

 

تحلیل فیلم های دیگر برای شما علاقه مندان:

فیلم های خارجی:

فیلم رستگاری در شاوشنگ

فیلم leon

فیلم split

فیلم her

فیلم shutter island

فیلم black swan

فیلم gone girl

فیلم green book

فیلم marriage story

فیلم joker

فیلم seven

فیلم prisoners

فیلم red sparrow

 

فیلم های ایرانی:

فیلم لاک قرمز

فیلم برادرم خسرو

فیلم زیر سقف دودی

فیلم هلن

فیلم کفش هایم کو

فیلم زیر سقف دودی

فیلم اسرافیل

فیلم زندگی خصوصی

فیلم آینه های روبرو

فیلم متری شیش و نیم

فیلم آذر

 

همراه ما باشید:

آدرس کانال تلگرام خانم دکتر الهام مبلیان

آدرس اینستاگرام خانم دکتر الهام مبلیان

رادیو باهم

معجزه ی روانشناسی صبا فدایی

روانشناسی سرگرمی حورا دهدشتی زاده

پایگاه سلامت روان فرزین فقیه

روان شناسی آسان شخصی مریم امینی تهرانی

مرکز مشاوره آنلاین دکتر الهام مبلیان

مدیر دپارتمان توانمندسازی فردی،مدیر قسمت پنل پیامکی،مدیر بخش آموزشی و پشتیبانی سایت،عضو فعال تحلیل فیلم،نویسنده برتر سایت،ادمین کانال تلگرام باهم به سوی سلامت روان،🎓دانشجوی کارشناسی روانشناسی دانشگاه آزاد اصفهان

دیدگاهتان را بنویسید

error: هشدار: محتوا محافظت می شود !!