اختلالات اضطرابی _ فوبی های خاص

فوبیا _ مرکز مشاوره ی آنلاین دکتر الهام مبلیان
10+

اختلالات اضطرابی _ فوبی های خاصفوبی های خاص _ مرکز مشاوره ی آنلاین دکتر الهام مبلیان

زمان پیشنهادی برای مطالعه ی مقاله : 10 دقیقه

در این مقاله، به بررسی ترس های آسیب گونه یا فوبی ، خواهیم پرداخت.

ترس، به صورت طبیعی، برای فرد، لازم است و باعث حفظ بقا می شود. مثلاً اگر ترس از ارتفاع، وجود نداشته باشد، فرد از ارتفاع می پرد و امنیتش به خطر می افتد. ولی فوبی، به معنای ترس افراطی، شدید و آسیب گونه از یک موقعیت، شئ یا موضوع خاص می باشد. .اختلالات اضطرابی _ مرکز مشاوره ی آنلاین دکتر الهام مبلیان

معیار های تشخیص فوبی، بر اساس  DSM _ 5 :

معیار A : فرد، دارای ترس و اضطرابی محسوس، در ارتباط با موضوع، موقعیت و یا یک شئ خاص می باشد.

در کودکان، این ترس ممکن است با گریه، قشقرق ها، میخکوب شدن یا چسبیدن، ابراز شود.

معیار B : شئ یا موقعیتی که باعث ایجاد فوبی شده، تقریباً همیشه باعث ترس و اضطراب بلافاصله می شود. یعنی فرد، به محض آن که با موقعیت فوبیک، مواجه می شود، دچار اضطراب شدید می شود.

معیار C : فرد، با تمام تلاش خود، سعی می کند از موقعیت یا موضوعی که باعث ایجاد فوبی شده است، اجتناب کند یا این موضوع یا موقعیت را با اضطراب بسیار زیاد، تحمل کند.

معیار D : شدت ترس و اضطراب، با شدت خطری که از طرف اشیاء یا موقعیت های خاص، فرد را تهدید می کند، تناسب ندارد. توجه کنید که نداشتن تناسب، به شرایط اجتماعی و فرهنگی جامعه ای که فرد در آن زندگی می کند بستگی دارد. یعنی اکثر افراد جامعه، نسبت به موقعیتی که فرد، نسبت به آن فوبی شده است، چنین ترسی ندارند.

معیار E : این ترس و اضطراب، مداوم و تکراری است و معمولاً 6 یا بیشتر از 6 ماه، ادامه می یابد.

معیار F : فوبی، باعث افت عملکرد شدید در زمینه ی اجتماعی و شغلی زندگی شده و باعث رنج و آشفتگی شدید فرد مبتلا شده است.

معیار G : این اختلال را نمی توان با علائم اختلالات دیگر مثل حملات وحشت زدگی ( اختلالی که علائم فیزیولوژیکی اضطراب، مثل تپش قلب، تعریق، افزایش فشار خون و…، به طور ناگهانی و شدید، برای فرد اتفاق می افتد.)، اضطراب فراگیر ( اختلالی که در آن، فرد مبتلا، دچار یک دل مشغولی و دلهره ی دائمی می باشد.) و… توجیه کرد.فوبیا _ مرکز مشاوره ی آنلاین دکتر الهام مبلیان

این اختلال، از لحاظ زمان آغاز، به دو دسته تقسیم می شود :

_ کودکی : که شامل فوبی خون، جراحت، آمپول، حیوانات و وقایع طبیعی ( مثل سقوط هواپیما ) می باشد.

علائم فیزیولوژیکی اضطراب، در فوبی خون، جراحت یا آمپول با علائم فیزیولوژیک سایر فوبی های خاص، تفاوت دارد. در این سه فوبی، علائمی مانند افت شدید فشار خون، کاهش ضربان قلب، غش و حتی مرگ وجو دارد ولی در سایر فوبی های خاص، علائم به صورت افزایش فشار خون، افزایش ضربان قلب و… تجربه می شود.

سن شروع این نوع فوبی ها، اکثراً زیر 10 سال است به طوری که بین 5 تا 9 سالگی، اوج تشخیص این نوع فوبی ها می باشد.فوبی های خاص _ مرکز مشاوره ی آنلاین دکتر الهام مبلیان_ بزرگسالی : شامل فوبی موقعیت های خاص، مثل آسانسور، رانندگی، ارتفاعات، مکان های بسته، آب و… می باشد. سن تشخیص این نوع  فوبی ها، اکثراً از اوایل بزرگسالی ( حدود 20 سالگی ) می باشد.

75 درصد افراد مبتلا به فوبی های خاص، از بیش از یک موضوع یا موقعیت خاص می ترسند.

10 درصد افراد جهان، مبتلا به فوبی های خاص هستند و این اختلال، در زنان، بیشتر از مردان است. این اختلال، اولین اختلال رایج در زنان و دومین اختلال رایج در مردان ( بعد از اختلالات مربوط به مصرف مواد ) است.فوبیا _ مرکز مشاوره ی آنلاین دکتر الهام مبلیان

فوبی های خاص، معمولاً بعد از وقوع یک حادثه ی آسیب زا، رخ می دهد که فرد، به چندین صورت، ممکن است با این حادثه ی آسیب زا، مواجه شود :

1) فرد، خود، قربانی این حادثه ی آسیب زا باشد. مثلاً خودش با ماشین تصادف کند و نسبت به رانندگی، فوبی شود.

2) فرد، شاهد حادثه ی آسیب زا باشد ولی قربانی آن نباشد. مثلاً شاهد یک تصادف بزرگ، در خیابان باشد.

3) فرد به واسطه ی دیگران، از جزئیات و وقایع یک حادثه ی آسیب زا، مطلع شود. مثلاً اعضای فامیل، از وقوع یک تصادف سنگین، در خیابان اطلاع می دهند و جزئیات آن را تعریف می کنند.

حتی گفتن یک داستان، برای کودک، که در آن یک اتفاق وحشتناک افتاده باشد، می تواند کودک را مبتلا به فوبی کند. مثلاً مادر، داستانی را برای کودک 3 ساله اش تعریف می کند که در آن، یک مار بزرگ، یک کودک را خورده است. ممکن است کودک، در بزرگسالی یا همان کودکی، مبتلا به فوبی مار شود و چون این داستان، در 3 سالگی، برای او گفته شده، و از تولد تا 3 سالگی، حافظه ی کودک هنوز تکمیل نشده، از دلیل فوبی خود، آگاهی ندارد زیرا در حافظه اش، این داستان، ثبت نشده ولی به صورت غیر مستقیم، بر رفتار او تاثیر گذاشته و او را به فوبی مار مبتلا کرده است.

4) فرد، به طور دائم، درگیر قربانی شدن افراد، در حوادث آسیب زا باشد. مثل بخش اورژانس بیمارستان ها که دائم برای قربانی شدن افراد در تصادف ها، اعزام می شوند، ممکن است مبتلا به فوبی رانندگی شوند.فوبی های خاص _ مرکز مشاوره ی آنلاین دکتر الهام مبلیان

سبب شناسی اختلال فوبی های خاص :

دیدگاه زیستی :

افزایش ترشح آدرنالین یا نورآدرنالین یا حساسیت بالای گیرنده های آدرنالین و نورآدرنالین، باعث ایجاد علائم این اختلال می شود. مصرف داروی پروپرانول یا ایندرال، در آرام کردن فرد و کاهش علائم فوبی، بسیار موثر است.

قرص پرانول _ درمان فوبی _ مرکز مشاوره ی آنلاین دکتر الهام مبلیان

دیدگاه روانکاوی :
طبق دیدگاه فرویید، فرد مبتلا به فوبی های خاص، از سه نوع مکانیسم دفاعی، برای مقابله با اضطراب اختگی استفاده می کند. مکانسم های دفاعی، اعمالی هستند که فرد، برای مقابله و کاهش اضطراب، به صورت ناخود آگاه از آن ها استفاده می کند.

این سه مکانیسم دفاعی عبارت اند از :

_ جابجایی : فرد، اضطرابی که از یک منبع، ایجاد شده را به یک منبع بی خطر و بی ربط، ارتباط می دهد. در این حالت، فرد اضطراب اختگی خود و ترس از پدر را، که در کودکی داشته، به یک منبع بی خطر و بی ربط، مثل سگ، ارتباط می دهد.

_ نماد سازی : فرد، یک موقعیت، موضوع یا شئ خاص را، نماد یک موقعیت، موضوع یا شئ خاص دیگر، برای کاهش بار روانی آن، در نظر می گیرد. در این حالت، فرد، ترس از پدر را نماد یک منبع بی ربط دیگر مثل سگ، قرار می دهد که در نتیجه ی آن، فرد، از سگ می ترسد. مانند ترسی که از پدر داشته است.

_ سرکوب : زمانی که بار عاطفی یک موضوع، از لحاظ روانی، سنگین است، روان، آن را به لایه های زیرین هشیاری، یعنی سطح ناهشیار ذهن، می راند. در این صورت، فرد از این بار روانی و حادثه ی مربوط به آن، دیگر چیزی به یاد نمی آورد ولی به صورت غیر مستقیم، رفتار او تحت تاثیر این بار روانی، قرار می گیرد. در این صورت، فرد، دلیل این که از سگ می ترسد را نمی داند. در چنین موقعیتی، فرد می خواهد از اضطراب ایجاد شده، بر اساس این سه مکانیسم دفاعی، اجتناب کند.فوبیا _ مرکز مشاوره ی آنلاین دکتر الهام مبلیاندیدگاه رفتار گرایی :

این دیدگاه، معتقد است فرد مبتلا، نسبت به موقعیت فوبیک، شرطی شده است پس از درمان حساسیت زدایی، استفاده می کنند.

طبق این دیدگاه : ( برای متوجه شدن محرک و پاسخ ها، به پست یادگار پرستی، مراجعه کنید )
1) محرک غیر شرطی پاسخ غیر شرطی
حمله به فرد ترسیدن فرد
2) محرک غیر شرطی + محرک شرطی پاسخ غیر شرطی
حمله به فرد + سگ ( یکبار یا چند بار ) ترسیدن فرد
3) محرک شرطی پاسخ شرطی
سگ ترسیدن فرد

طبق این دیدگاه، درمان این اختلال، عدم اجتناب از عامل اضطراب است. فرد، زمانی که به خاطر ترس شدید از عامل فوبیک، دچار اضطراب شدید می شود، برای کاهش اضطراب، از عامل فوبیک، اجتناب می کند. در نتیجه ی این اجتناب، اضطراب فرد کاهش می یابد. این کاهش اضطراب، برای فرد، همانند یک پاداش عمل می کند و رفتاری که به پاداش ختم شود، ادامه خواهد یافت.

اضطراب، دارای سه مرحله است : مرحله ای که افزایش می یابد، بعد برای مدتی ثابت می ماند و بعد، فروکش می کند. افراد مبتلا به فوبی های خاص، زمانی که اضطرابشان، افزایش می یابد، فکر می کنند باید اقدام به کاری کنند که این اضطراب، کاهش یابد. پس از عامل ایجاد کننده ی اضطراب، اجتناب می کنند. راه حل قطعی، اجتناب نیست زیرا با مواجه ی دوباره با عامل فوبیک، اضطراب، افزایش می یابد.

فرد باید بداند که اگر فقط با عامل ایجاد کننده ی فوبی، مواجه شود و اجتناب نکند، اضطرابش، بعد از مدتی، کاهش می یابد زیرا وارد مرحله ی سوم می شود. در این صورت، دیگر اضطراب قبل را در مواجه با عامل فوبیک ندارد.

فوبی های خاص _ مرکز مشاوره ی آنلاین دکتر الهام مبلیان

روان شناسان باید یک جدول ارزیابی از میزان اضطراب فرد، تهیه کرده و از کمترین میزان اضطراب ( تجسم ذهنی عامل فوبیک ) تا بیشترین میزان اضطراب ( مواجه شدن با عامل فوبیک )، از 1 تا 10، نمره گذاری کنند. مثلاً تجسم ذهنی سگ، نمره ی 1 می گیرد. دیدن تصویر سگ، نمره ی 2 می گیرد. دیدن ویدیوئی از سگ، نمره ی 3 می گیرد و… .
بعد باید از کمترین میزان اضطراب، حساسیت زدایی کنیم. مثلاً در مرحله ی اول، فرد مبتلا را وادار به تجسم ذهنی سگ کنیم و او را در این تجسم، نگه داریم. مثلاً به او بگوئیم سگی را تصور کن. حال بگو آن سگ، چه رنگی است، چه کار می کند، این سگ، نر است یا ماده و سوالاتی از این قبیل. فرد در این تجسم، اضطراب زیادی را تحمل می کند تا نهایتاً اضطراب به مرحله ی سوم برسد و کاهش یابد. این حساسیت زدایی، برای تک تک عواملی که در جدول نوشته ایم، انجام می شود تا نهایتاً به حساسیت زدایی فرد، در حالت مواجه ی مستقیم با عامل فوبیک برسیم.
در مرحله ی آخر اضطراب زدایی، یادگیری مشاهده ای، بسیار کار ساز است به طوری که یک نفر را بیاوریم که با آن عامل فوبیک، ارتباط مستقیم بگیرد. مثلا سگ را ناز کند، در دست بگیرد و… .
نکته : حواستان باشد، در مرحله ی آخر حساسیت زدایی، عامل فوبیک، باید صدرصد، بی خطر باشد. مثلاً سگی را بیاوریم که اصلاً احتمال حمله کردن نداشته باشد و آرام باشد.
نکته : در تمام مراحل حساسیت زدایی، از تکنیک های آرام سازی یا ریلکسیشن، برای آرام کردن فرد مبتلا، باید استفاده شود.فوبیا _ مرکز مشاوره ی آنلاین دکتر الهام مبلیان
به نظر شما، چه نوع از فوبی های خاص، در زنان و مردان، بیبشتر است؟

ادامه دارد…

منابع مورد مطالعه : خلاصه ی روان پزشکی کاپلان و سادوک، DSM_5، مقدمه ای بر نظریه های یادگیری از هرگنهان، کتاب آسیب شناسی هالجین

سایر اختلالات روانی دیگر :

1) انحرافات جنسی :

_ سادیسم جنسی

_ مازوخیسم جنسی

_ یادگار پرستی

2) اختلالات شخصیت:

پارانوئید

خودشیفته

اسکیزوئید

اسکیزوتایپی

نمایشی

وسواس جبری

ضد اجتماعی

مرزی

اجتنابی

وابسته

3) مورد پژوهی های اختلالات شخصیت

_ ضد اجتماعی

_ اسکیزوتایپال

_ اسکیزوئید

_ وسواسی _ اجباری

_ خود شیفته

_ وابسته 

_ نمایشی

4) خون آشام های آشنا

_ قسمت اول

_ قسمت دوم

_ قسمت سوم

_ قسمت چهارم

_ قسمت پنجم

5) شباهت اختلال اسکیزوتایپال و اسکیزوفرنیا

6) شناسایی انواع اختلال شخصیت

7) هذیان و انواع هذیان

8) اختلال هذیانی

9) اختلال نافرمانی مقابله ای

10) وسواس فکری _ عملی :

_ قسمت اول

_ قسمت دوم

11) اضطراب جدایی

12) کودک اوتیسم من

_ قسمت اول

_ قسمت دوم

_ قسمت سوم

با تشکر از همراهان سایت دکتر الهام مبلیان

**با ما همراه باشید…

آدرس کانال تلگرام دکتر الهام مبلیان

آدرس اینستاگرام دکتر الهام مبلیان

رادیو با هم دکتر الهام مبلیان

پایگاه سلامت روان وبلاگ شخصی فرزین فقیه

گرد آورنده : فرزین فقیه

دانشجوی روان شناسی _ کارشناسی

مرکز مشاوره آنلاین دکتر الهام مبلیان

 

 

 

 

نظرات

دیدگاهتان را بنویسید

error: هشدار: محتوا محافظت می شود !!